RESİMLER İÇİN PSİKOLOJİK AÇIKLAMALAR

Bipolar bozukluk, kişinin duygu durumunda aşırı değişimlerle karakterize edilen bir ruh sağlığı durumudur. Bu bozuklukta kişi, manik dönemler; aşırı enerji, coşku, azalmış uyku ihtiyacı ve depresif dönemler, aşırı üzüntü, umutsuzluk, ilgi kaybı duyguları arasında gidip gelir. Bu değişimler genellikle işlevselliği bozacak derecede yoğundur ve kişisel ilişkiler, iş ya da günlük yaşam üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir.

Anksiyete bozukluğu, kişinin aşırı endişe, korku veya kaygı hissetmesiyle karakterize edilen bir ruh sağlığı durumudur. Bu bozukluk, günlük yaşam aktivitelerini zorlaştıracak derecede yoğun olabilir ve fiziksel semptomlar yani; hızlı kalp atışı, terleme, titreme ile eşlik edebilir. Anksiyete bozuklukları arasında yaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluğu, sosyal anksiyete bozukluğu ve spesifik fobiler gibi alt türler bulunur. Bu bozukluklar, kişinin belirli olaylar, durumlar veya genel yaşam hakkında sürekli ve aşırı endişe duymasına yol açar.

Duygu durum bozukluğu, kişinin duygu durumunda sürekli olarak aşırı yükselmeler veya aşırı düşüşler  yaşamasıyla karakterize edilen bir ruh sağlığı bozukluğudur. Bu bozukluk, kişinin duygularının normal sınırların dışında uzun süreli ve şiddetli dalgalanmalar göstermesiyle ortaya çıkar ve günlük işlevselliği etkileyebilir. Bipolar bozukluk ve majör depresif bozukluk, duygu durum bozukluklarının en yaygın türlerindendir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), kişinin tekrarlayan, rahatsız edici düşünceler ve bu düşünceleri hafifletmek için yapılan zorlayıcı davranışlarla  karakterize edilen bir ruh sağlığı bozukluğudur. Obsesyonlar genellikle mantıksız veya aşırı olmasına rağmen, kişi bu düşünceleri kontrol edemez ve kaygıyı azaltmak için kompulsif davranışlar sergiler. Bu döngü, günlük yaşamı ve işlevselliği önemli ölçüde olumsuz etkileyebilir.

Yeme bozukluğu, kişinin yeme alışkanlıklarında ciddi bozulmalar ve vücut ağırlığına, şekline yönelik aşırı takıntılarla karakterize edilen ruh sağlığı bozukluklarıdır. Bu bozukluklar, kişinin fiziksel sağlığını ve psikolojik durumunu olumsuz etkileyebilir. En yaygın yeme bozuklukları arasında anoreksiya nervoza; aşırı kilo kaybı, aç kalma, bulimiya nervoza; aşırı yeme ve ardından kusma gibi telafi edici davranışlar  ve tıkanırcasına yeme bozukluğu; kontrolsüz aşırı yeme yer alır.

Şizofreni, düşünce, duygu ve davranışlarda ciddi bozulmalarla karakterize edilen kronik bir ruh sağlığı bozukluğudur. Kişi, gerçeklikten kopuk hale gelebilir ve halüsinasyonlar yani olmayan şeyleri görme veya duyma, sanrılar,gerçek dışı inançlar, dağınık düşünme ve anormal davranışlar yaşayabilir. Şizofreni, bireyin sosyal ilişkilerini, işlevselliğini ve günlük yaşamını ciddi şekilde etkileyen bir bozukluktur.

Kişilik bozukluğu, kişinin düşünce, davranış ve duygularında kalıcı ve esneklik göstermeyen kalıplarla karakterize edilen bir ruh sağlığı bozukluğudur. Bu kalıplar, kişinin kendisi ve başkalarıyla ilişkilerini olumsuz etkiler, işlevsellikte ve sosyal yaşamda zorluklara yol açar. Kişilik bozuklukları, bireyin kişiliğiyle uyumlu gibi görünen ancak toplumsal normlara uymayan düşünce ve davranış biçimlerini içerir. Örnekleri arasında borderline, narsisistik, antisosyal ve obsesif-kompulsif kişilik bozuklukları yer alır.

Nörogelişimsel bozukluklar, beynin gelişiminde meydana gelen aksaklıklar sonucunda bilişsel, motor, sosyal ve duygusal işlevlerde kalıcı sorunlara yol açan bozukluklardır. Bu bozukluklar genellikle çocukluk döneminde ortaya çıkar ve bireyin öğrenme, dikkat, iletişim ve sosyal etkileşim becerilerini olumsuz etkiler. Yaygın nörogelişimsel bozukluklar arasında otizm spektrum bozukluğu, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), ve öğrenme güçlükleri yer alır.

Madde bağımlılığı, kişinin alkol, uyuşturucu veya diğer zararlı maddeleri sürekli ve kontrolsüz bir şekilde kullanmasıyla karakterize edilen bir ruh sağlığı sorunudur. Bu durum, kişinin fiziksel ve psikolojik sağlığını, işlevselliğini ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde olumsuz etkiler. Madde bağımlılığı, maddeyi bırakma isteğine rağmen kullanımın devam etmesi, tolerans gelişimi ve yoksunluk belirtileriyle kendini gösterir.

Uyku bozukluğu, kişinin uykuya dalma, uykuyu sürdürme ya da uykunun kalitesiyle ilgili sürekli sorunlar yaşamasıyla karakterize edilen bir rahatsızlıktır. Bu bozukluklar, kişinin gündelik işlevselliğini olumsuz etkiler ve kronik yorgunluk, dikkat eksikliği, ruh hali değişiklikleri gibi belirtilere yol açar. Yaygın uyku bozuklukları arasında uykusuzluk , uyku apnesi, narkolepsi ve huzursuz bacak sendromu yer alır.

Stres, kişinin çevresel talepler veya baskılar karşısında yaşadığı duygusal ve fizyolojik gerilimi ifade eder. Kişi stresli durumlarla başa çıkma mekanizmalarına sahip olmasına rağmen, bu talepler aşırı olduğunda stres yaşanabilir ve sağlık üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir.

Travma ise, kişinin yaşamında ani ve şiddetli bir olay ya da deneyim sonucu psikolojik olarak derin bir etkilenme yaşamasıdır. Bu tür olaylar genellikle kişiyi aşırı derecede sarsar ve uzun vadede anksiyete, depresyon veya travma sonrası stres bozukluğu gibi sorunlara yol açabilir.

© 2024 Psikolog Dr. Aysu Emre İnal

Whatsapp İletişim